Fred van Rooij | woord & beeld

Het was natuurlijk een ongelijke strijd. Een kleine jongen op een fiets zonder versnellingen, tegen een enorme, gele en vooral walmende autobus. Het jongetje verloor glansrijk, de bus was uiteraard sterker en sneller. Tientallen paardenkrachten tegen slechts één jongenkracht. Oneerlijk. Na de strijd verdween de bus snel uit zicht op weg naar het station van Den Bosch, het jongetje verslagen maar strijdlustig achterlatend. Elk uur kwam lijn 162 terug en was er een nieuwe kans. Eens zou hij sneller zijn dan die stinkende bus. Eens wel.

Eerlijk is eerlijk, eigenlijk vond hij die bus niet stinken. Die dikke zwarte walmen uit de grote dieselmotor had wel wat, iets machtigs. Als de autobus in de verte verdween snoof hij de die rook diep in. Inhaleren. Starend keek hij hoe het gevaarte uit het zicht verdween waarbij de rookpluimen de positie van de bus aangaven. Zijn fietsje walmde en stonk niet zoals de bus, en eigenlijk wilde hij dat wel. Een uitlaat op een fiets. Gaaf.

Toen hij ouder was kwam de middelbare school in zijn leven. Een fietstocht door Den Bosch Noord. De wijk was in al die jaren ervoor al volgeplempt met huizen, veel huizen en reden er natuurlijk veel auto?s en ja, ook heerlijke gele bussen. De geur van de dieseluitlaat deed hem wel wat. Maar er waren ook al vrij liggende fietspaden zodat de veiligheid was gewaarborgd. Verkeer op de weg en het langzame spul netjes op het fietspad. Maar niet de hele route. Het laatste stuk was zij aan zij, auto of bus naast fietser. Elke keer dat er een bus langsreed dacht hij terug aan zijn strijd tegen het gevaarte. De wedstrijd was wat hem betreft voorbij. De bus won toch altijd.

De jaren daarna groeide Nederland en nam het autoverkeer ook toe. Files deden hun intrede en ook de kleine jongen werd groter en haalde zijn rijbewijs. Op zijn negentiende kwam er weer een auto bij op de wegen van het land, een blauwe deze keer. Kijk, dat maakte de strijd tegen een autobus wat makkelijker. De stinkende diesel legde het af bij de benzinemotor en hij hoefde niet eens tot het uiterste te gaan. Maar als die lucht van verbrande diesel via de ventilatie zijn auto binnenstroomde was hij weer even die kleine jongen op de fiets. Maar het verkeer groeide en stond vaker vast in grote, lange rijen en vooral walmende auto?s. Ergens kwam toen het besef dat zoiets niet echt goed kon zijn voor de mensheid. Maar het deed de economie veel goeds.

Nederland groeide en het autoverkeer ook. Milieubesef groeide ook, maar hield geen gelijke tred met de toename van ons verkeer. Het land vervuilde en zeker de lucht. Het waren slechts enkelingen die dat riepen, maar soms kwam die boodschap over via de journaals. Het besef om het milieu nam toe maar onze afhankelijkheid van de auto is te groot. Ook voor de inmiddels niet meer zo jonge, kleine jongen. Je moet toch werken, dacht hij. Hoe moet je er anders komen? Toch holt de luchtkwaliteit in Nederland hard achteruit en voldoen we zeker niet aan de Europese norm. In sommige steden stapelt het roet zich op. Maar ademhalen moeten we. Zonder kunnen we niet leven. Maar gezond? Vast niet. Je leeft er enkele jaren minder door. En dat is toch zonde. Waarschijnlijk helpen alleen dramatische maatregelen, maar dat schaadt de economie. Altijd zijn er weer keuzes.

En de kleine jongen die tegenwoordig volwassen is? Hij maakt zich zorgen. Maar heeft nog steeds een auto. Soms is er gewoon geen keus. Maar vaker neemt hij de fiets, en als het mogelijk is stapt hij in het gele gevaarte. De trein in dit geval. Reizen terwijl je een boek leest is een verademing. Natuurlijk is er vertraging en vallen treinen uit. Maar ach, als dat het ergste is. Soms denkt hij dat het geen donder uitmaakt allemaal. Maar alle beetjes helpen en dus elke kilometer per trein ook. Idealistisch? Ja, maar dat was die kleine jongen vroeger ook. Jaren verstrijken, idealen niet. Bussen hebben tegenwoordig een roetfilter, maar ergens ruiken ze nog net zo. Dus is elke bus weer een reis terug in de tijd.